Sazvežđe Veliki medved (Ursa Major)

Sazvežđe Veliki Medved je cirkumpolarno sazvežđe, što znači da se vidi u svako doba godine. Razlog za to je njegova blizina Severnom polu, tako da nikad ne zalazi iza horizonta.

Sazvežđe Veliki Medved sadrži 125 zvezda vidljive golim okom. Grupa zvezda   a   UMa (Dubhe),   b   UMa (Merak),   g   UMa (Fekda),   d   UMa ( Megrec),   e   UMa (Aliot),   z   UMa (Mizar),   h   UMa (Benetnaš) čij aimena   potiču od srednjevekovnih astronoma poznata su po nazivima: Velika Kola, Velika Kašika, Plug i Čarlsova kolica. Na zvezdanim kartama sazvežđe Veliki Medved zauzima daleko veći prostor nego što imamo utisak posmatrajući Velika Kola. Velika Kola predstavljaju samo rep i zadnji deo tela Velikog Medveda.

Od najsjajnijih zvezda koje vidimo golim okom samo   a   UMa (Dubhe) je narandžisti džin koji ima temperaturu oko 5000 K. Ostale sjajne zvezde su vreli beli džinovi čije temperature premašuju 10.000 K. Najtoplija zvezda je   h UMa (Benetnaš) čija temperatura dostiže 18.000 K.

Najpoznatija zvezda u sazvežđu Veliki Medved je   z   UMa (Mizar), sa pratiocem 80 UMa (Alkor). Mizar i Alkor u prevodu sa Arapskog znače Konj i Jahač. Mada nam izgledaju kao vrlo bliske zvezde njihovo rastojanje je oko 17000 AJ. Ovaj par sa još dve zvezde čini rudu Velikih Kola. Zvezda Mizar je dvojni sistem od toplih džinova Mizar A prividnog sjaja 2,4 i Mizar B prividnog sjaja 4.

Sazvežđe Veliki Medved obiluje i galaksijama. Spiralna galsksija M 101 nalazi se severoistočno nedaleko od zvezde Mizar. Prividna veličina galaksije je 9,6 pa je potrebno teleskop za njeno posmatranje. Veoma interesantne su i galaksije M 81 i M 82, koje obrazuju dvojni sistem. One se udaljavaju od nas brzinom od 187 i 74 km/s. Činjenica da se i međusobno udaljavaju znači da su imale zajedničko polazište.

U sazvežđu Veliki Medved poznata su tri jata galaksija. Najveće od njih sastoji se od oko 300 galaksija a na nebu prividno zauzima prostor kao pun   Mesec.

Izvor: astronomija.co.rs